Zwaluwen vergeten te trekken

Afgelopen weekeinde namen in Nederland 8.000 vrijwilligers deel aan een nationale vogeltelling. De opvallendste trend: nooit tevoren werden zoveel vogels gezien die eigenlijk al lang in hun zuiderse overwinterplaats hadden moeten zitten. Soorten als de tjiftjaf, de lijster maar vooral de witte kwikstaart worden vermeld. Gevreesd wordt dat zij veroordeeld zijn als de winter echt zijn intrede doet.

Jan Rodts is minder pessimistisch, toch zeker over het lot van de witte kwikstaart en de lijster. ,,Die vogels trekken sowieso niet ver weg'', zegt hij. ,,Lijsters zien we bovendien het hele jaar door, omdat de vogels die naar het zuiden vliegen, worden vervangen door soortgenoten die vanuit het noorden bij ons komen overwinteren. Ook witte kwikstaarten overwinteren soms bij ons. En tegenwoordig ook tjiftjafs.''

,,Dat heeft inderdaad te maken met het uitzonderlijk warme weer. De vogels vinden te lang kruipende insecten op de grond, tussen de blaren en in de schors van bomen en struiken. Uiteindelijk loont het voor hen dan niet meer de moeite om nog even naar het zuiden te vliegen.''

,,Erger is het gesteld met zwaluwen, die afhankelijk zijn van vliegende insecten'', zegt Rodts. ,,Zwaluwen trekken verder weg, tot in Afrika, maar een klein deel deed dat dit najaar niet. Vorige week kreeg ik nog twee meldingen binnen, uit Doel en aan de kust. Als het echt begint te vriezen, zijn er van de ene dag op de andere dag g??n vliegende insecten meer en dan zijn die zwaluwen gedoemd snel te sterven.''

Toch geven de vogels nog steeds behoorlijk gevolg aan de drang om weg te trekken, meent Rodts. ,,De motor van de trek is immers vooral het korter worden van de dagen. Daarom gaan vogels die bij ons overwinteren ook niet broeden bij uitzonderlijk warm herfstweer. Inderdaad, er worden nesten met jongen van houtduiven gesignaleerd, maar dat is niet uitzonderlijk. Maar inderdaad brengt het warme weer af en toe een vogel in de war. Vorige week werd in het Arenberg-park in de Dijlevallei een wilde eend met zeven kuikens gezien. Ze zullen het moeilijk krijgen na een week van nachtvorst.'' (fds)