Onze Nachtzwaluwen overwinteren in Congo

Onze Nachtzwaluwen overwinteren in Congo
Onze Limburgse nachtzwaluwen overwinteren elk jaar in centraal Congo. Dankzij een minuscule gps ontdekte bioloog en doctorandus aan de UHasselt, Ruben Evens, als eerste dit geheim van de bedreigde vogelsoort. “Hopelijk kunnen we nu ooit advies geven over de bescherming van die soorten buiten hun broedgebieden. Want door klimaatopwarming zouden hun reisroutes wel eens moeilijker, of zelfs onderbroken worden”, zegt Evens.

Natuurbeheer stopt niet aan de grenzen. Zoveel is nog eens gebleken uit de kennis die kleine gps-rugzakjes tussen de vleugels van nachtzwaluwen wetenschappers aan de UHasselt opleverden. “Hier in Vlaanderen doen we al heel veel om het de nachtzwaluwpopulatie makkelijker te maken om te broeden”, vertelt Evens. “Maar we moesten ook te weten komen waar ze overwinteren en via welke route ze ernaartoe vliegen. We gingen er met z’n allen vanuit dat ze naar West- of Oost-Afrika vlogen. Wat blijkt nu: helemaal fout. De vogels vliegen allemaal naar Centraal-Afrika, naar een relatief klein gebied net onder het tropische regenwoud. Tijdens die 17.000 km lange tocht lassen ze enkele rustperioden in om opnieuw energievoorraden aan te leggen. Algerije en Tunesië zijn in de herfst bijvoorbeeld cruciale haltes om aan te sterken voor ze aan de oversteek van de Sahara beginnen. Maar ook in Ghana en Ivoorkust sterken ze aan in het voorjaar”.

Evens bestudeert de populaties van deze camouflagemeesters, samen met het Agentschap Natuur en Bos, in Bosland, Meeuwen-Gruitrode en Nationaal Park Hoge Kempen.

Dure gps

Vlaanderen alleen kan de achteruitgang van deze soorten niet tegenhouden. “Daar zijn meer landen voor nodig. In een ideaal scenario zouden we met de gegevens waarover we nu beschikken naar die landen trekken om de beleidsmakers te overtuigen maatregelen te nemen en de bedreigde soorten te beschermen. Alleen ligt dat niet zo eenvoudig. In Congo gaan kijken naar de standplaats is onmogelijk gezien de onrustige situatie daar”, weet de bioloog.

Gelukkig hebben de wetenschappers de techniek aan hun kant en komen ze elk jaar – dankzij de gezenderde nachtzwaluwen – een stukje meer te weten over het winterverblijf en dat zonder ernaartoe te gaan. “De vogels brengen de informatie gewoon tot hier via een gps of een geolocator. Volgende week verwacht ik enkele nachtzwaluwen terug in het land met een lichting nieuwe gegevens. Dan is het opnieuw aan ons om de gezenderde vogels te vangen en het rugzakje van de vogel te plukken om de gegevens te downloaden.”

Primeur

Op die eenvoudige manier en met het nodige portie geluk heeft Evens al een wereldprimeur naar de UHasselt gehaald. “We hebben een volwassen nachtzwaluw gevangen die al een zendertje kreeg opgehangen als jong, hij was de enige juveniel die we ooit hebben gezenderd. Als je weet dat we jaarlijks minder dan 1 procent van de jonge vogels uit het vorige jaar terug vangen, is dit ongelooflijk. Wat we uit die gegevens leren: de jonge vogel vliegt zonder hulp van andere vogels met een onnauwkeurige, automatische piloot naar de juiste rustplekken en winterplaats. Idem voor het terugvliegen naar de geboorteplek. In het volgende jaar is de automatische piloot geüpdatet en herhaalt deze vogel zijn vorige route nauwkeurig. Voor een vogeltje van nog geen 70 gram is dat indrukwekkend. Ze hebben op de een of andere manier een ingebouwde gps, één die veel beter is dan de gps die wij bevestigen als rugzakje.”

Met de nieuwe generatie toestellen kunnen de wetenschappers nog verder gaan. In realtime kan worden gevolgd waar de vogel vliegt. Enige hinderpaal om deze lichtgewichttoestelletjes bij onze nachtzwaluwen aan te haken is de kostprijs, 5.000 euro. “Maar de informatie die het zou opleveren, is het waard”, besluit Evens.

BRON: HET BELANG VAN LIMBURG

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *